X
تبلیغات
شیمی دانان جوان - شیمی معدنی
وبلاگ تخصصی شیمی
+ نوشته شده در  دوشنبه چهاردهم بهمن 1387ساعت 0:25  توسط جعفر حمیدی  | 


 

1-كداميك از فلزات قليايي پرتوزا مي‌باشد.

الف)ليتيم               ب)روپيديم                ج)فرانسيم                 د)سزيم

 

 

2-اندازه اتم‌هاي فلزات قليايي در هر دوره از همه.............. و انرژي يونش آنها در هر دوره از همه........... است.

الف)بيشتر-بيشتر              ب)بيشتر- كمتر           ج)كمتر- بيشتر            د)كمتر- كمتر

 

3-در بين عناصر قليايي كدام عنصر داراي كمترين انرژي يونش است.

الف)ليتيم               ب)روپيديم                ج)فزانسيم                 د)سزيم

 

4-كدام گزينه در رابطه با واكنش‌هاي فلزات قليايي نادرست است.

الف)شدت واكنش فلز قليايي با آب با افزايش اندازه اتم كاهش مي‌يابد.

ب)فلز قليايي به طور مستقيم با اكسيژن ، نيتروژن و گوگرد وارد واكنش مي‌شود.

ج)در نتيجه واكنش فلز قليايي با آب، گاز هيدروژن و محلول قليايي هيدروكسيد فلز توليد مي شود.

د)از واكنش مستقيم پتاسيم با اكسيژن، پتاسيم سوپراكسيد تشكيل مي ‌شود.

 

 

5-در هالوژن بر هم كنش بين مولكول‌ها از كدام نوع است.

الف)هيدروژني                  ب)فلزي                     ج)واندروالسي            د)كوالانسي

 

6-كدام اسيد از همه ضعيف‌تر است.

الف)HI                           ب)HBr               ج)HCl                             د)HF

 

7-كدام يك از تركيبات زير جهت سوخت موشك براي پرتاب فضاپيما استفاده مي‌شود.

الف)سديم هيپوكلريت         ب)آمونيوم پركلرات        ج)پتاسيم كلرات          د)كلرو اسيد

 

8-در گروه فلزات قليايي، كدام گزيه از بالا به پايين افزايش نشان مي‌دهد.

الف)انرژي يونش              ب)دماي جوش           ج)شعاع اتمي             د)دماي ذوب

 

9-رسانايي الكتريكي كداميك با افزايش دما، افزايش مي‌يابد.

الف)فلزات واسطه            ب)فلزات قليايي       ج)نيم رساناها             د)موارد الف وب

 

10-در ارتباط با ساختار فلزات كدام گزينه نادرست است.

الف) در يك فلز هرچه تعداد الكترونهاي شركت كننده در پيوند فلزي بيشتر باشد آن فلز چگال‌تر است.

ب)در گاليم نيروهاي پيوند فلزي حاكم بين اتم‌ها فلز در حالت مايع بسيار ضعيف است.

ج)در فلزات واسطه معمولاً الكترون‌هاي تراز d در پيوند فلزي شركت مي‌كنند.

د)نيروي جاذبه الكتروستانيك بين يونهاي فلزي مثبت و الكترون‌هاي غير مستقر، همان پيوند فلزي است

+ نوشته شده در  دوشنبه چهاردهم بهمن 1387ساعت 0:20  توسط جعفر حمیدی  | 



تصویر

 

معمولا مواد رنگی را به دو دسته پیگمانها ( رنگدانه‌ها ) و رنگها طبقه‌بندی می‌کنند. رنگدانه با رنگ متفاوت می‌باشد. تفاوت آنها در این است که رنگ بایستی توسط ماده مورد رنگرزی جذب شود در حالیکه رنگدانه فقط سطح جسم را رنگی می‌کند. رنگدانه‌ها در آب نامحلول هستند. اما می‌توان آنها را مانند رنگدانه‌های مورد مصرف در نقاشی ، توسط حلال مناسبی به صورت سوسپانسیون در آورد.

اگر ساختمان شیمیایی رنگدانه را بتوان اندکی تغییر داد بطوری که در آب
انحلال پذیر گردد، در اینصورت ممکن است بتوان آن را به عنوان رنگ در رنگرزی مصرف کرد.

تاریخچه

پیدایش پیگمانهای جدید در طول زمان به کندی صورت گرفت. بعد از سنتز اولین رنگ مصنوعی توسط "ویلیام پرکین" در سال 1856 متعاقباً در اوایل قرن بیستم ، پیگمانهای مصنوعی آلی تهیه و به بازار عرضه شدند. این پیگمانها دارای اهمیت خاصی بودند، زیرا علاوه بر موارد استعمال پیگمانهای معدنی ( لاکها ، رنگهای روغنی ، صنعت چاپ و … ) در رنگرزی الیاف و منسوجات هم بکار می‌رفتند. یکی از مهمترین اکتشافات در مورد پیگمانهای آلی ، کشف پیگمانهای فتالوسیانین در سال 1935 توسط شیمیدانهای شرکت رنگرزان اسکاتلند بود.

رنگدانه‌ها

رنگدانه‌ها یا پیگمانها ، مواد جامد تزئینی هستند که در شکل و اندازه‌های مختلف در حلالهای مربوط به حالت معلق تهیه و بکار می‌روند و مشتمل بر مواد سیاه – سفید و رنگی بوده ، موارد استفاده زیادی در رویه زدن ، رنگرزی انبوه و دیسپرسیون در هوا دارند.

تصویر

انواع رنگدانه‌ها

معمولاً رنگدانه‌ها را براساس انواع شیمیایی به رنگدانه‌های معدنی یا آلی طبقه‌بندی می‌کنند، اما این رنگدانه‌های آلی یا معدنی می‌توانند طبیعی یا سنتزی باشند.

رنگدانه‌های طبیعی و مصنوعی

رنگدانه‌های معدنی طبیعی از پوسته زمین استخراج می‌شوند، خرد شده ، شسته شده ، از لحاظ اندازه درجه‌بندی می‌شوند. غالباً برای این رنگدانه‌های طبیعی ، معادل مصنوعی هم وجود دارد، یعنی رنگدانه از اجزاء دیگری در اثر یک فرآیند شیمیایی ساخته می‌شود. ظاهراً از نظر شیمیایی با نمونه طبیعی یکسان است، ولی اغلب خواص متفاوتی دارد و معمولاً به خاطر شکل بلوری مطلوبتر ، خلوص بیشتر و دانه‌بندی مطلوبتر ، مرغوبتر از نوع طبیعی می باشد.

رنگدانه‌های معدنی طبیعی که هنوز اهمیت دارند، از خانواده اکسید آهن می‌باشند که عبارتند از: گل اخرا ، گل ماشی (خاک سرخ) ، اخرای زرد ، اکسیدهای آهن قرمز زرد و سیاه.

رنگدانه‌های آلی

امروزه رنگدانه‌های آلی به مراتب بیشتر از رنگدانه‌های معدنی می‌باشند. بعضی از جدیدترین رنگدانه‌ها ساختمان آلی فلزی دارند. بیشتر رنگدانه‌های آلی ، مواد شیمیایی آلی هستند که روی یک هسته معدنی هیدروکسید آلومینیوم رسوب داده شده‌اند. از مهمترین رنگدانه‌های آلی می‌توان به گروه فتالوسیانین‌ها اشاره کرد که طیف رنگهای آبی و سبز را در بر می‌گیرند و فتالوسیانین مس ، رنگدانه آبی می‌باشد که به علت خواص مقاومتی خوب در برابر عوامل مختلف ، یک رنگدانه با ارزش به شمار می‌رود.

فتالوسیانین‌ها را از فتالیک و
اوره سنتز می‌کنند. رنگدانه‌های آلی ، به صورتی که امروزه در صنعت استفاده می‌شوند، در طبیعت یافت نمی‌شوند و تقریباً همه آنها سنتزی می‌باشند.

عمده‌ترین رنگدانه‌های معدنی

  • پیگمانهای سفید
  • پیگمانهای قرمز سرنج
  • شنگرف
  • پیگمانهای زرد و نارنجی CdS
  • پیگمانهای آبی
  • پیگمانهای لاجورد یا اولترامارین
  • پیگمانهای سبز Cr2O3

جدول مقایسه خواص رنگدانه‌های آلی و معدنی

خاصیت مرجع دلایل
درخشندگی و روشنی آلی جالبترین و روشنترین رنگها را فقط با رنگدانه‌های آلی می‌توان به دست آورد.
رنگهای سفید و سیاه معدنی خالص‌ترین رنگدانه سفید ، دی‌اکسید تیتانیوم ، براقترین و سیاهترین آنها کربن می‌باشد. جزء رنگهای معدنی طبقه‌بندی می‌شود. رنگدانه‌های سیاه و سفید آلی وجود ندارد.
غیر نفوذ کننده معدنی ترکیبات معدنی حلالیت ناچیزی در حلالهای آلی دارند.
مقاومت نوری معدنی پیوندهای ظرفیتی در ترکیبات معدنی در مقابلuv پایدارتر از پیوندهای ظرفیتی ترکیبات آلی هستند.
پایداری حرارتی معدنی ترکیبات آلی اندکی در دمای یا بالاتر پایدارهستند اغلب در دماهای پایین تجزیه شده یا ذوب می‌شوند.
عمل ضد خورندگی معدنی تمام رنگدانه‌های ضد خورنده معدنی هستند.


تصویر

کاربرد عمده پیگمانها

موارد استعمال عمده پیگمانها در لاکها ، رنگهای روغنی ، ورنی‌ها ، رنگهای سلولزی ، رنگهای پلاستیکی ، مرکبهای چاپ و رنگرزی کاغذ و تاسیسات آهنی می‌باشد. صنایع پوششی عمده‌ترین موارد استعمال پیگمانها می‌باشد. امروزه پوشش سطح وسایل فلزی و چوبی بناها ، وسایل نقلیه و … اهمیت فراوانی دارد زیرا این وسایل توسط رنگ از عوامل مختلف مثل هوا ، رطوبت و ترکیبات شیمیایی محافظت می‌شوند. در رنگ زدن اشیا به زیباتر شدن آنها کمک می‌کند.

رنگدانه‌ها ، مواد غیرمحلول معدنی و آلی هستند که بطور وسیع در پوششهای سطحی بکار می‌روند. این مواد در صنایع مرکب سازی ، پلاستیک ، سرامیک ، لاستیک و کاغذ سازی کاربرد دارد. رنگدانه‌ها بسته به رنگ و خواص ، کاربردهای فراوان دارند. رنگدانه‌های سفید ، یکی از پُر استفاده‌ترین رنگداانه‌ها هستند.

پیگمانهای سفید (رنگدانه‌های سفید)

رنگدانه‌های سفید بجز تیتان ، از قدیمی‌ترین رنگدانه‌های پوششی محسوب می‌شوند که امروزه مصرف تعدادی از آنها تقریبا منسوخ شده است، زیرا نوع جدیدتر و بهتری جانشین آنها شده است که به دی‌اکسید تیتان معروف است. بجز دی‌اکسید تیتان که مهمترین رنگدانه سفید است، رنگدانه‌های سفید سربی هم کم و بیش کاربرد دارند که از جمله آنها می‌توان به کربنات ، سولفات ، اکسید روی ، اکسید روی سربدار ، اکسید آنتیموان لیتوپن را نام برد.

دی‌اکسید تیتانیوم

دی‌اکسید تیتانیوم ، از مهمترین رنگدانه‌های سفید بوده ، به دو شکل بلوری آناتاز و روتایل پایدار وجود دارد. تقریبا تمامی مصرفی در رنگسازی از نوع روتایل است. آناتاز را با حرارت دادن در 700-950 درجه سانتی‌گراد می‌توان به روتایل تبدیل کرد. به صورت وسیع در سطوح خارجی و همچنین در لعابها مصرف می‌شود.

ترکیب رنگ سفید مصرفی درسطوح خارجی
20%
تالک 60%
میکا 20%

این بهترین فرمولاسیون برای جلوگیری از کج شدن و ترک خوردگی است، ضمنا رنگ دوام بیشتری خواهد داشت.

روش تهیه صنعتی رنگدانه سفید تیتانیوم

برای تهیه رنگدانه دو روش صنعتی مهم وجود دارد.


روش سولفات

فرآیند سولفات ، شامل واکنش بین اسید سولفوریک غلیظ و کانی ایلمنیت است. واکنش بسیار شدید است و بجز محصول اصلی مقدار زیادی ، و بخار آب تولید می‌شود که وقتی وارد جو شوند، موجب آلودگی هوا خواهند شد. بنابراین استفاده از تصفیه کننده در کارخانه‌ها ضروری است. از ضایعات دیگر این روش باز ، تولید اسید سولفوریک مصرف شده بدون برگشت آن به چرخه تولید می‌باشد.

فرایند اصلاح شده سولفات

در فرایند اصلاح شده با استفاده از اسید سولفوریک رقیق سعی شده است که آلوده کننده‌ها به حداقل برسند. واکنش نسبتا آهسته صورت می‌گیرد و مقدار بخار آب و اسید سولفوریک و اسیدهای گوگرد تولید شده کمتر است و اسید مصرفی دوباره به چرخه تولید برمی‌گردد.

تصویر

واکنشهای انجام گرفته در خط تولید

  • واکنش کافی (کانی ایلمنیت) با اسید سولفوریک و تولید این

  • هیدرولیز (که بستگی به کیفیت ، غلظت آن و PH محیط دارد) و تولید ،

  • با حرارت دادن دی‌اکسید تیتانیوم آبدار در 800_1000 درجه سانتی‌گراد ، پیگمان سفید دی‌اکسید تیتانیوم تولید می‌شود.

  • فرایند کلرید ، شامل روتایل (روتایل طبیعی یا سنتزی) و گاز کلرو کک می‌باشد. محصول به دست آمده در این فرایند ، تتراکلرید تیتانیوم است. برای خالص سازی آن را تقطیر کرده و تتراکلرید تیتانیوم خالص را با اکسیژن هوا در شعله‌ای با دمای 1500 درجه سانتی‌گراد اکسید می‌کنند (واکنش سوختن). دراین فرایند دانه‌های بسیار ریز دی‌اکسید تیتانیوم و گاز کلر ایجاد می‌شود. کلر تولید شده دوباره وارد چرخه تولید می‌شود.

کاربرد

تقریبا 50% این رنگدانه در صنعت رنگ سازی و لعاب سازی مورد استفاده قرار می‌گیرد. 23% آن در کاغذ سازی مصرف دارد. کاربرد مهم دیگر آن در صنعت پلاستیک‌سازی است

روشهای سنتز صنعتی رنگدانه سیاه

با توجه به کاربرد وسیع رنگدانه سیاه در صنعت ، امروزه روشهای مختلفی برای تولید آن ابداع شده است و قطر ذرات بدست آمده با توجه به نوع کاربرد متفاوت می‌باشد. سه روش اصلی برای تهیه این رنگدانه وجود دارد که عبارتند از:

فرایند کانالی

در این فرایند ، شعله گاز طبیعی وارد یک کانال آهنی به طول 20 الی 25 سانتیمتر می‌شود. دوده حاصل را از این کانال خارج می‌کنند. قطر ذرات بدست آمده با این روش 10 تا 300 نانومتر می‌باشد.

تصویر

فرایند دمایی ( Internal black proces )

در این روش گاز طبیعی در دمای 1100 تا 1650 درجه سانتی‌گراد ، به هیدروژن و کربن شکسته می‌شود. قطر ذرات بدست آمده در این روش 140 تا 500 نانومتر است.

فرایند کوره‌ای روغن

در این فرایند از روغنهای آروماتیک استفاده می‌شود. در بعضی موارد هم مشتقات قیر را بکار می‌برند. این فرایند در راکتور فولادی صورت می‌گیرد. باید توجه کرد که دوده بر روی فلزات خاصیت فعال‌کنندگی دارد، بنابراین برای جلوگیری از خوردگی فلزات ، آن را مستقیما روی فلز مصرف نمی‌کنند.

+ نوشته شده در  جمعه یازدهم بهمن 1387ساعت 18:58  توسط جعفر حمیدی  | 

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیستم آذر 1387ساعت 17:31  توسط جعفر حمیدی  | 

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیستم آذر 1387ساعت 17:26  توسط جعفر حمیدی  | 

 

تنظيم بترتيب ساختار کريستالي


مکعب


Name Sym #
فلوئور F 9
اکسيژن O 8

مکعبي مرکز پر


Name Sym #
باريم Ba 56
سزيم Cs 55
کروم Cr 24
اورپيم Eu 63
فرانسيم Fr 87
آهن Fe 26
ليتيم Li 3
منگنز Mn 25
موليبدن Mo 42
نيوبيم Nb 41
پتاسيم K 19
راديم Ra 88
روبيديم Rb 37
سديم Na 11
تانتال Ta 73
تنگستن W 74
واناديم V 23

مکعبي با وجوه مرکز پر


Name Sym #
اکتينيم Ac 89
آلومينيم Al 13
آرگون Ar 18
کلسيم Ca 20
سريم Ce 58
مس Cu 29
اينشتينيم Es 99
ژرمانيم Ge 32
طلا Au 79
ايريديم Ir 77
کريپتون Kr 36
سرب Pb 82
نئون Ne 10
نيکل Ni 28
پالاديم Pd 46
پلاتين Pt 78
رادون Rn 86
روديم Rh 45
سيليسيم Si 14
نقره Ag 47
استرانسيم Sr 38
توريم Th 90
زنون Xe 54
ايتربيم Yb 70

هگزاگونال


Name Sym #
امريسيم Am 95
برکليم Bk 97
بريليم Be 4
کادميم Cd 48
کاليفورنيم Cf 98
کربن C 6
کبالت Co 27
کوريم Cm 96
ديسپروسيم Dy 66
اربيم Er 68
گادولينيم Gd 64
هافنيم Hf 72
هليم He 2
هولميم Ho 67
هيدروژن H 1
لانتان La 57
لوتسيم Lu 71
منيزيم Mg 12
نئوديميم Nd 60
نيتروژن N 7
اسميم Os 76
پرازئوديميم Pr 59
پرومتيم Pm 61
رنيم Re 75
روتنيم Ru 44
اسکانديم Sc 21
سلنيم Se 34
تکنسيم Tc 43
تلوريم Te 52
تربيم Tb 65
تاليم Tl 81
توليم Tm 69
تيتانيم Ti 22
ايتريم Y 39
روي Zn 30
زيرکونيم Zr 40

منوکلينيک


Name Sym #
فسفر P 15
پلوتونيم Pu 94
پلونيم Po 84

اورتورومبيک


Name Sym #
برم Br 35
کلر Cl 17
گاليم Ga 31
يد I 53
نپتونيم Np 93
پروتاکتينيم Pa 91
گوگرد S 16
اورانيم U 92

رومبوهدرال


Name Sym #
آنتيموان Sb 51
آرسنيک As 33
بيسموت Bi 83
بور B 5
جيوه Hg 80
ساماريم Sm 62

تتراگونال


Name Sym #
اينديم In 49
قلع Sn 50
+ نوشته شده در  چهارشنبه بیستم آذر 1387ساعت 17:22  توسط جعفر حمیدی  |